کامپیوتر ویندوزی کند شده؟ ۷ راهکار اصولی بدون نرم‌افزارهای عجیب
کندی ویندوز تقریباً همیشه یکی از چند علت مشخص دارد. بیشتر «نرم‌افزارهای بهینه‌ساز» که تبلیغ می‌شوند کمکی نمی‌کنند و بعضی خودشان مشکل‌اند. اینجا راهکارهایی را می‌نویسم که واقعاً کار می‌کنند، به ترتیب هزینه و تاثیر.
۱. ببینید چه چیزی منابع را می‌خورد
Ctrl + Shift + Esc را بزنید تا Task Manager باز شود. در تب Processes ببینید کدام برنامه CPU، رم یا دیسک زیادی مصرف می‌کند. اگر دیسک دائم نزدیک ۱۰۰٪ است، مشکل معمولاً دیسک (به‌خصوص هارد قدیمی) است، نه CPU.
۲. برنامه‌های شروع خودکار را کم کنید
هر برنامه‌ای که با روشن شدن ویندوز بالا می‌آید، زمان بوت و مصرف رم را بالا می‌برد. در Task Manager به تب Startup بروید و برنامه‌هایی را که لازم نیستند Disable کنید. حذف برنامه‌ی مفید را لازم نیست؛ فقط از شروع خودکار خارجش کنید.
۳. فضای دیسک را بررسی کنید
وقتی درایو ویندوز تقریباً پر است، سیستم کند می‌شود. بیش از ۱۰ تا ۱۵ درصد فضای آزاد نگه دارید. برنامه‌های استفاده‌نشده را حذف و فایل‌های حجیم (ویدیوها، دانلودها) را به درایو دیگر ببرید. ابزار Storage Sense یا Disk Cleanup در ویندوز فایل‌های موقت را پاک می‌کند.
۴. اگر هارد قدیمی (HDD) دارید، SSD بگیرید
این معمولاً تاثیرگذارترین ارتقا برای کامپیوتر قدیمی است. SSD زمان بوت و باز شدن برنامه‌ها را چشمگیر کم می‌کند. تفاوتش با هارد در HDD یا SSD؟ آمده است. قبل از تعویض، حتماً بکاپ بگیرید.
۵. رم را بررسی کنید
اگر در Task Manager رم دائم نزدیک پر است، کامپیوتر از دیسک به‌جای رم استفاده می‌کند و کند می‌شود. برای کار روزمره با چند تب مرورگر، ۸ گیگابایت معمولاً حداقل معقول است و برای کارهای سنگین‌تر بیشتر؛ ولی بررسی کنید سیستمتان چه مقدار و چه نوعی را پشتیبانی می‌کند.
۶. بدافزار و افزونه‌های مرورگر
اگر کندی ناگهانی است یا تبلیغات عجیب می‌بینید، یک اسکن کامل با Windows Security (Microsoft Defender) انجام دهید. افزونه‌های مرورگر را هم مرور کنید و آن‌هایی را که نمی‌شناسید حذف کنید.
۷. به‌روزرسانی‌ها و گرمای سیستم
آپدیت ویندوز و درایورها (به‌خصوص کارت گرافیک و چیپ‌ست) را نصب کنید. در لپ‌تاپ‌ها، گردوغبار و خمیر حرارتی قدیمی باعث گرمای زیاد و کاهش خودکار سرعت پردازنده می‌شود؛ تمیز کردن فن و دریچه‌ها اثر محسوسی دارد.
چه چیزی را انجام ندهید
- «رجیستری‌پاک‌کن»ها و بهینه‌سازهای مرموز: خطرشان از سودشان بیشتر است.
- غیرفعال کردن سرویس‌های ویندوز بدون دانستن کارشان.
- نصب چند آنتی‌ویروس هم‌زمان.
- دانلود نرم‌افزار کرک‌شده؛ منبع رایج بدافزار.
اگر هنوز کند است
ترتیب آخر: ۱) بکاپ بگیرید، ۲) ریست ویندوز (Reset this PC) را امتحان کنید که نرم‌افزارهای انباشته را پاک می‌کند، ۳) اگر کامپیوتر خیلی قدیمی است، ارتقای سخت‌افزار (SSD و رم) از نصب دوباره‌ی ویندوز مؤثرتر است.
سوالات رایج
آیا ریست ویندوز اطلاعاتم را پاک می‌کند؟ گزینه‌ی «Keep my files» فایل‌های شخصی را نگه می‌دارد ولی برنامه‌ها حذف می‌شوند؛ با این حال همیشه قبلش بکاپ بگیرید.
کامپیوتر چند ساله هنوز ارزش ارتقا دارد؟ اگر پردازنده‌اش خیلی قدیمی نیست، SSD و رم بیشتر معمولاً اقتصادی‌ترین راه است.